Dự phòng thuốc ức chế proton (PPI) cho bệnh nhân sử dụng thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs)

NSAIDs và tác dụng phụ trên đường tiêu hóa

NSAIDs là nhóm thuốc kháng viêm không steroid, thường được sử dụng để: Giảm đau, hạ sốt, kháng viêm, sử dụng kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh đường tiêu hóa và các biến chứng tim mạch. NSAIDs làm tổn thương đường tiêu hóa trên và dưới bằng cách ức chế COX I, là 1 enzym tham gia vào quá trình tạo ra các prostaglandin bảo vệ niêm mạc dạ dày do đó gây tổn thương tại chỗ cho niêm mạc đường tiêu hóa. Các yếu tố nguy cơ mắc bệnh đường tiêu hóa gồm: tiền sử loét dạ dày là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất (nguy cơ cao), sau đó là tuổi tác và sử dụng đồng thời aspirin là những yếu tố phổ biến nhất. Những người có nguy cơ này nên được xem xét liệu pháp khác thay thế cho sử dụng NSAIDs hoặc thay đổi các yếu tố nguy cơ. Nếu cần điều trị bằng NSAIDs trên bệnh nhân có nguy cơ nên dùng đồng thời NSAIDs với thuốc tiêu hóa (PPI) hoặc kê đơn thuốc ức chế chọn lọc COX II

Dự phòng PPI cho đối tượng sử dụng thuốc giảm đau NSAIDs

Để hạn chế các phản ứng có hại của thuốc, đặc biệt trên hệ tiêu hóa, NSAIDs nên được sử dụng ở liều thấp nhất có hiệu quả và trong thời gian ngắn nhất, đặc biệt người cao tuổi. Thực tế, ở người trên 65 tuổi, các phản ứng có hại của thuốc thường gặp hơn và nghiêm trọng hơn. Chỉ định dự phòng loét đường tiêu hóa do NSAIDs ở những bệnh nhân đang sử dụng NSAIDs có nguy cơ trung bình hoặc nguy cơ cao:

Nguy cơ trung bình:

 - Bệnh nhân có từ 1-2 yếu tố nguy cơ (xem Bảng 1)

Nguy cơ cao:

 - Bệnh nhân có tiền sử loét đường tiêu hóa có biến chứng (chảy máu hoặc thủng đường tiêu hóa), đặc biệt trong giai đoạn gần đây.

 - Bệnh nhân có nhiều hơn 02 yếu tố nguy cơ (xem Bảng 1)

Bảng 1. Các yếu tố nguy cơ gây biến chứng trên đường tiêu hóa khi sử dụng NSAIDs

TT

Yếu tố nguy cơ

1

Tuổi >65

2

Có tiền sử loét dạ dày trong vòng 1 năm trở lại đây.

3

Sử dụng NSAIDs liều cao hàng ngày: 150mg Ibuprofen, 150mg

diclofenac, 1800mg indomethacin, 15mg meloxicam, 21mg piroxicam, 1000mg naproxen hoặc 1250 mg acid mefenamic.

4

Đang sử dụng aspirin (cả với liều thấp), corticosteroid hoặc thuốc

chống đông

Liều khuyến cáo dự phòng loét đường tiêu hóa do NSAIDs của các thuốc ức chế bơm proton được thể hiện ở Bảng 2:

Bảng 2. Liều dùng PPI dự phòng loét do NSAIDs

Thuốc ức chế bơm proton

Liều dự phòng loét do NSAIDs

Đường dùng

Omeprazol

20mg/ngày

Uống

Lansoprazol

15mg/ngày

Uống

Pantoprazol

20mg/ngày

Uống

Esomeprazol

20 mg/ngày

Uống

Nhiều bằng chứng đã chứng minh thuốc ức chế bơm proton (PPI) có hiệu quả trong việc dự phòng loét đường tiêu hóa do NSAIDs và tương đối an toàn. Dự phòng loét đường tiêu hóa do NSAIDs bằng PPI ở những bệnh nhân có yếu tố nguy cơ là cần thiết. Tuy nhiên, không nên lạm dụng các thuốc này.

Nhằm đảm bảo sử dụng thuốc hiệu quả, giảm sự lạm dụng PPI đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế, nhân viên y tế cần xem xét, đánh giá các yếu tố nguy cơ ở bệnh nhân và sử dụng liều PPI hợp lý.

  • Chia sẻ: