NGUY CƠ RỐI LOẠN NGOẠI THÁP KHI SỬ DỤNG METOCLOPRAMID Ở TRẺ EM
Metoclopramid có tác dụng ức chế thụ thể dopamin ở cả trung tâm kích thích cảm thụ hóa học (CTZ) và cả ngoại vi tại đường tiêu hóa trên, đồng thời, ức chế tác dụng của serotonin trên thụ thể 5-hydroxytryptamine (5-HT3) tại CTZ và tăng nhu động ruột. Metoclopramid đang được lưu hành tại Việt Nam dưới nhiều dạng bào chế khác nhau như viên nén, dung dịch uống, dạng dung dịch tiêm bắp, tiêm tĩnh mạch.
Tính đến 01/08/2025, Cơ quan Khoa học Y tế Singapore (HSA) đã ghi nhận được 84 báo cáo ca về các rối loạn ngoại tháp do metoclopramid ở bệnh nhân nhi trong vòng 5 năm trở lại đây. Trong đó, phần lớn trẻ (khoảng 82,6%) được kê đơn metoclopramid đường uống và liều metoclopramid được báo cáo là 10mg x 3 lần/ngày bất kể cân nặng của bệnh nhân.
Do đó, HSA nhắc lại một số lưu ý khi sử dụng metoclopramid cho trẻ em nhằm giảm thiểu nguy cơ trên hệ thần kinh và các biến cố bất lợi khác liên quan đến liều dùng. Cụ thể, như sau:
- Chống chỉ định metoclopramid cho trẻ dưới 1 tuổi
- Trẻ từ 1 đến 18 tuổi, metoclopramid là lựa chọn hàng hai (sencond-line) trong điều trị triệu chứng buồn nôn, nôn sau phẫu thuật.
- Liều khuyến cáo của metoclopramid dành cho trẻ em là từ 0,10 - 0,15 mg/kg cân nặng, tối đa là 0.5 mg/kg/ngày.
- Do tác dụng không mong muốn trên thần kinh của thuốc phụ thuộc vào liều, bác sĩ nên kê đơn metoclopramid với mức liều thấp nhất có hiệu quả và sử dụng trong thời gian ngắn nhất có thể và hạn chế sử dụng metoclopramid kéo dài quá 12 tuần trừ khi lợi ích điều trị vượt quá nguy cơ.
Đồng thời, HSA khuyến cáo cân nhắc liệu pháp chống nôn thay thế cho trẻ em như: domperidon, promethazin và ondansetron.
Mặc dù rối loạn ngoại tháp gây ra do thuốc có thể hồi phục sau khi ngừng thuốc và điều trị phù hợp. Tuy nhiên, do thường xuất hiện bất ngờ, biến cố này vẫn cần được lưu ý đối với cả người bệnh và nhân viên y tế. HSA khuyến cáo các nhân viên y tế cân nhắc liệu pháp chống nôn thay thể metoclopramid khi sử dụng cho trẻ em. Cần điều chỉnh liều metoclopramid phù hợp theo cân nặng bệnh nhân và điều trị với mức liều thấp nhất trong khoảng thời gian ngắn nhất có hiệu quả.
Tiếng Việt
English
中文